تپش قلب و نامنظمی ضربان
تپش قلب یعنی ضربان قلب را بیشتر از همیشه حس می‌کنید. بیشتر وقت‌ها بی‌خطر است، ولی گاهی نشانهٔ مشکل ریتم است. در این صفحه می‌خوانید علت‌ها، بررسی و نشانه‌هایی که فوری‌اند.
تپش قلب یعنی چه؟
NHS تپش قلب را اینطور تعریف می‌کند: وقتی ضربان قلب برایتان محسوس‌تر می‌شود. ممکن است آن را در قفسهٔ سینه، گردن یا گلو حس کنید. به شکل‌های مختلف توصیف می‌شود: ضربان تند و سریع، ضربان نامنظم با جا انداختن یا ضربان اضافه، کوبش و تپیدن، یا لرزش و بال‌بال زدن. چند ثانیه تا چند دقیقه یا بیشتر ادامه پیدا می‌کند.
«آریتمی» یعنی مشکل در ریتم قلب. تپش قلب همیشه نشانهٔ آریتمی نیست. از طرف دیگر، NHS می‌نویسد برخی افراد مبتلا به نوعی آریتمی (فیبریلاسیون دهلیزی) هیچ نشانه‌ای ندارند و آن را در بررسی دیگری می‌فهمند.
علت‌ها چیست؟
NHS می‌نویسد تپش قلب شایع است و کمتر نشانهٔ چیز جدی است. محرک‌های روزمره:
- ورزش سنگین و کم‌خوابی
- استرس و اضطراب
- الکل، کافئین، نیکوتین و مواد مخدر یا محرک
- برخی داروها (برگهٔ دارو را ببینید)
- یائسگی و گاهی بارداری
علت‌هایی که پزشکی هستند: کم‌خونی ناشی از کمبود آهن، پرکاری تیروئید، آریتمی و بیماری دریچهٔ قلب. بنابراین اگر تپش تکرار می‌شود، فقط به استرس نسبت ندهید.
چه کسانی باید پزشک را ببینند؟
NHS می‌گوید در این حالت‌ها نوبت بگیرید:
- تپش مدام تکرار می‌شود یا بیشتر شده است
- بیشتر از چند دقیقه طول می‌کشد
- بیماری قلبی دارید
- در خانواده مشکل قلبی هست
ولی اگر هم‌اکنون تپش با درد قفسهٔ سینه، تنگی نفس یا حالت غش همراه است، منتظر نوبت نمانید. بخش آخر را ببینید.
چگونه بررسی می‌شود؟
پرسش دربارهٔ نشانه و معاینه، نخستین قدم است. بعد:
- نوار قلب (ECG): با چسب‌های کوچک روی پوست، سیگنال الکتریکی قلب را ثبت می‌کند. NHS می‌نویسد معمولاً سریع و بدون درد است.
- نوار قلب قابل‌حمل: دستگاه کوچکی که روی کمربند است و معمولاً ۲۴ تا ۴۸ ساعت، و تا ۷ روز، همراه شماست. در این مدت نمی‌توانید دوش بگیرید.
- تست ورزش: نوار قلب هنگام راه رفتن روی تردمیل یا رکاب زدن. معمولاً ۴۰ تا ۶۰ دقیقه طول می‌کشد.
- اکو قلب، عکس ساده قفسهٔ سینه و آزمایش خون: NHS برای AF این‌ها را می‌آورد؛ برای بررسی ریتم و جست‌وجوی علت‌های دیگر.
نتیجهٔ نوار قلب را باید پزشک توضیح دهد. NHS می‌نویسد زمان گرفتن نتیجه به نوع نوار بستگی دارد و گاهی چند هفته می‌شود.
اینکه کدام یک از این بررسی‌ها در این مطب انجام می‌شود در این صفحه نیامده است.
درمان به‌طور کلی چگونه است؟
NHS می‌نویسد درمان به علت بستگی دارد و تپش قلب اغلب درمان لازم ندارد. اگر مشکل قلبی باعث آن است، ممکن است دارو یا روش مداخله‌ای برای کنترل ضربان لازم شود.
برای AF، NHS این موارد را می‌آورد: کنترل منظم، داروهای کنترل سرعت و ریتم، داروهای کم‌کنندهٔ خطر لخته و سکتهٔ مغزی (ضدانعقاد)، و روش‌هایی مثل آبلیشن، شوک الکتریکی برای برگرداندن ریتم، یا کار گذاشتن ضربان‌ساز یا دستگاه ICD. اگر بیماری دیگر یا داروی دیگری باعث آن بوده، درمان آن یا تغییر دارو ممکن است کمک کند. هر تصمیم دارویی را فقط پزشک می‌گیرد.
خودتان چه کار می‌توانید بکنید؟
- محرک‌ها را بشناسید. NHS استرس، سیگار، کافئین و الکل را می‌آورد؛ در AF خواب کم، کم‌آبی و غذای تند هم نام برده شده‌اند.
- زمان و حس تپش را یادداشت کنید. چه کاری می‌کردید، چه حسی داشت، چقدر طول کشید. این یادداشت به پزشک کمک می‌کند، ولی تشخیص نیست. در راهنمای «ثبت تپش قلب» نمونه‌اش هست.
- داروها را خودسرانه قطع نکنید. حتی اگر فکر می‌کنید علت تپش است.
- مواد مخدر و محرک را کنار بگذارید و الکل و کافئین را کم کنید.
- فهرست داروها را همراه ببرید.
چه زمانی فوری مراجعه کنید؟
با ۱۱۵ تماس بگیرید و خودتان رانندگی نکنید اگر:
- تپش قطع نمی‌شود، یا با درد قفسهٔ سینه، تنگی نفس یا حالت غش همراه است
- ضربان تند یا نامنظم دارید و در همان زمان یکی از این‌ها پیدا شد: عرق سرد، تهوع، غش، سرگیجه یا زمین‌خوردن، سردرد شدید، ضعف یا بی‌حسی در یک طرف صورت یا بدن، تاری یا از دست رفتن دید، گیجی یا مشکل در حرف زدن
- غش کرده‌اید، به‌ویژه هنگام ورزش یا در حالت درازکش (NHS)
- فردی بی‌هوش شد و نفس نمی‌کشد
اگر تپش همراه این نشانه‌ها بود و بعد قطع شد، باز هم بررسی را عقب نیندازید؛ NHS در این حالت هم می‌گوید فوری با پزشک تماس بگیرید.
نشانه‌ها و برنامهٔ درمان هر بیمار فرق دارد. دربارهٔ وضعیت خودتان با پزشک صحبت کنید.
پرسش‌های پرتکرار
تپش قلب همیشه خطرناک است؟
نه. NHS می‌نویسد تپش قلب شایع است و معمولاً بی‌ضرر؛ کم‌خوابی، استرس، قهوه، الکل، نیکوتین و برخی داروها آن را برمی‌انگیزند. ولی گاهی نشانهٔ مشکل ریتم، کم‌خونی، پرکاری تیروئید یا بیماری دریچه است. به همین دلیل اگر تکرار می‌شود، باید بررسی شود.
نوار قلبم سالم بود ولی هنوز تپش دارم. چرا؟
نوار قلب فقط همان چند دقیقه را ثبت می‌کند. اگر تپش گاه‌به‌گاه می‌آید، ممکن است در آن لحظه نبوده باشد. NHS نوار قلب قابل‌حمل را معرفی می‌کند که ۲۴ تا ۴۸ ساعت و گاهی تا ۷ روز با شما می‌ماند. اینکه برای شما لازم است یا نه را پزشک تصمیم می‌گیرد.
تپش قلب با تنگی نفس یا غش همراه شد. چه کنم؟
NHS می‌نویسد اگر تپش قطع نمی‌شود یا با درد قفسهٔ سینه، تنگی نفس یا حالت غش همراه است، با اورژانس تماس بگیرید. در ایران ۱۱۵. خودتان رانندگی نکنید.
فیبریلاسیون دهلیزی (AF) چیست؟
نوعی نامنظمی ضربان که در آن ضربان قلب ثابت نیست. NHS می‌نویسد درمان قطعی ندارد، ولی درمان می‌تواند علائم را کنترل کند و خطر لخته، سکتهٔ مغزی و نارسایی قلب را کم کند. برخی افراد هیچ نشانه‌ای ندارند و در معاینه یا بررسی دیگری متوجه می‌شوند.
برای تپش قلب خودم چه چیزی را کنار بگذارم؟
NHS می‌نویسد اگر علتش بیماری نیست، دوری از محرک‌هایی مثل استرس، سیگار، کافئین و الکل می‌تواند کمک کند. دارویی را بدون نظر پزشک قطع نکنید، حتی اگر فکر می‌کنید علت تپش است. در عوض، آن را به پزشک بگویید.